Suy TínhWiki
Tìm
Cùng con học toán có lời văn

Tự ra đề toán cùng con từ đi chợ, nấu cơm, đi đường hằng ngày

Tự ra đề toán cùng con từ đi chợ, nấu cơm, đi đường giúp con thấy vì sao phải tính và kiểm đáp số bằng việc thật. Bài có khung ra đề bốn bước và bốn ví dụ giải đủ.

Tự ra đề toán cùng con từ đi chợ, nấu cơm, đi đường hằng ngày

Tự ra đề toán cùng con nghĩa là lấy chính những việc trong ngày — đi chợ, nấu cơm, đi đường, luộc trứng — biến thành một câu hỏi có số, để con tính và kiểm lại bằng việc thật. Bài toán có chủ, có mùi vị như vậy giúp con hiểu vì sao phải nhân, phải trừ, nhanh hơn nhiều so với đề trên giấy. Phụ huynh chỉ cần một khung ra đề đơn giản và thói quen hỏi đúng lúc.

Vì sao đề "nhà làm" lại hiệu quả

Trên giấy, "đưa 300.000 đồng, trả lại bao nhiêu" là chuyện của người khác. Ở quầy thịt, khi con cầm tờ tiền trong tay và chờ cô bán hàng thối lại, con số ấy có nghĩa. Con tự kiểm được: cô đưa lại có đúng không? Đáp số có thể đối chiếu với thực tế là thứ đề trong sách không làm được.

Một lợi ích nữa: con thấy toán không chỉ nằm trong vở. Khi một đứa trẻ hiểu "mình tính để biết mua đủ hay không", con có lý do để tính cẩn thận.

Khung ra đề bốn bước

  1. Chọn một cảnh có số: mua bán, đong đếm, thời gian, quãng đường.
  2. Nói đề thành câu chuyện ngắn, có nhân vật là người trong nhà.
  3. Đặt một câu hỏi rõ ràng, đáp số là một con số có đơn vị.
  4. Kiểm bằng việc thật: đếm tiền thối, đong nước, nhìn đồng hồ.

Lưu ý giá trong đề nhà làm nên làm tròn cho dễ tính, phù hợp lớp của con. Con lớp 1 thì số trong phạm vi 10, 20; con lớp 3, lớp 4 mới dùng tiền hàng trăm nghìn. Các con số trong bài này đều là số tròn minh hoạ, không phải giá thị trường.

Ví dụ 1: đi chợ mua thịt và rau

Đề: Mẹ mua 2 kg thịt, mỗi ki-lô-gam giá 120.000 đồng, và 3 bó rau, mỗi bó giá 5.000 đồng. Mẹ đưa cô bán hàng 300.000 đồng. Hỏi cô bán hàng trả lại mẹ bao nhiêu tiền?

Tóm tắt: Thịt: 2 kg, 1 kg giá 120.000 đồng. Rau: 3 bó, 1 bó giá 5.000 đồng. Đưa: 300.000 đồng. Trả lại: ? đồng.

Bài giải

Số tiền mua thịt là:

120.000 × 2 = 240.000 (đồng)

Số tiền mua rau là:

5.000 × 3 = 15.000 (đồng)

Mẹ phải trả tất cả số tiền là:

240.000 + 15.000 = 255.000 (đồng)

Cô bán hàng trả lại mẹ số tiền là:

300.000 − 255.000 = 45.000 (đồng)

Đáp số: 45.000 đồng.

Thử lại bằng việc thật: Về nhà, con đếm tiền thối trong ví mẹ. Hoặc tính ngược: 255.000 + 45.000 = 300.000 đồng.

Mẹo ra đề: Cho con tính trước khi tới quầy, rồi đối chiếu khi nhận tiền. Con lớp nhỏ thì bớt một món, chỉ hỏi tiền rau.

Ví dụ 2: đong gạo nấu cơm

Đề: Nhà Bống nấu cơm theo cách của bà: cứ 3 lon gạo thì đổ 4 lon nước. Hôm nay có khách, mẹ nấu 6 lon gạo. Hỏi phải đổ bao nhiêu lon nước?

Tóm tắt: 3 lon gạo: 4 lon nước. 6 lon gạo: ? lon nước.

Lượng nước nấu cơm mỗi nhà một khác, tuỳ loại gạo và nồi; tỉ lệ ở đây là của nhà Bống. Phụ huynh có thể thay bằng tỉ lệ thật của nhà mình.

Bài giải

6 lon gạo gấp 3 lon gạo số lần là:

6 : 3 = 2 (lần)

Số lon nước cần đổ là:

4 × 2 = 8 (lon)

Đáp số: 8 lon nước.

Thử lại bằng việc thật: Cho con tự đong: cứ đổ 3 lon gạo thì đổ 4 lon nước, làm hai lượt, đếm được 8 lon nước.

Mẹo ra đề: Đây là dịp hay để con thấy "gấp mấy lần" — gạo gấp đôi thì nước cũng gấp đôi. Con lớn hơn có thể hỏi ngược: có 12 lon nước thì nấu được bao nhiêu lon gạo.

Ví dụ 3: đạp xe tới trường

Đề: Nhà Minh cách trường 3 km. Minh đạp xe với vận tốc 12 km/giờ. Hỏi Minh đạp xe từ nhà tới trường hết bao nhiêu phút?

Tóm tắt: Quãng đường: 3 km. Vận tốc: 12 km/giờ. Thời gian: ? phút.

Đề này hợp với con đã học toán chuyển động đều (thường ở lớp 5). Con nhỏ hơn thì đổi câu hỏi thành "đi 3 km, mỗi ki-lô-mét mất 5 phút, hết bao nhiêu phút".

Bài giải

Thời gian Minh đạp xe từ nhà tới trường là:

3 : 12 = 0,25 (giờ)

Đổi: 0,25 giờ = 15 phút.

Đáp số: 15 phút.

Thử lại: Đi 15 phút, tức 1/4 giờ, với vận tốc 12 km/giờ thì được 12 : 4 = 3 km, đúng quãng đường.

Thử lại bằng việc thật: Sáng hôm sau, con xem đồng hồ lúc ra cửa và lúc tới cổng trường. Lệch vài phút là bình thường vì đường có ngã tư, có lúc đạp chậm; đó là dịp để nói với con rằng vận tốc trong đề là vận tốc trung bình.

Ví dụ 4: luộc trứng và xem giờ

Đề: Bố cho trứng vào nồi nước sôi lúc 6 giờ 45 phút. Trứng cần luộc 8 phút. Hỏi mấy giờ thì vớt trứng ra?

Bài giải

Thời điểm vớt trứng ra là:

6 giờ 45 phút + 8 phút = 6 giờ 53 phút

Đáp số: 6 giờ 53 phút.

Thử lại bằng việc thật: Con nhìn đồng hồ treo tường và báo bố khi kim phút chỉ tới vạch 53.

Kho cảnh ra đề theo lứa tuổi

CảnhLớp 1 – 2Lớp 3 – 4Lớp 5
Đi chợMua 3 quả cam, ăn 1 quả, còn mấy?Mua nhiều món, tính tiền thốiMón giảm giá một tỉ số phần trăm
Nấu ănĐếm bát, đũa cho cả nhàGấp đôi công thức, tính lượng gạo, nướcĐổi gam sang ki-lô-gam, lít sang mi-li-lít
Đi đườngĐếm cột điện, đếm xeThời gian đi và về, giờ đến nơiVận tốc, quãng đường, thời gian
Trong nhàXếp đồ chơi thành hàngChia đều bánh kẹo cho anh emĐo phòng, tính diện tích tấm thảm

Bảng chỉ là gợi ý. Dạng bài cụ thể con đang học tới đâu, phụ huynh xem mục lục sách giáo khoa của con để ra đề cho vừa.

Đổi vai: để con ra đề cho bố mẹ

Khi con đã quen giải, hãy đổi vai: con ra đề, bố mẹ giải. Việc ra đề buộc con phải nghĩ xem đề cần những số nào, câu hỏi phải rõ ra sao, đáp số có hợp lý không. Bố mẹ thỉnh thoảng có thể "cố ý giải sai" để con chỉ ra chỗ sai — con sẽ rất thích được làm người kiểm.

Một điều cần giữ: đừng biến bữa cơm hay chuyến đi chợ thành buổi học. Mỗi lần một câu là vừa; con hào hứng thì hỏi thêm, con không muốn thì thôi. Ra đề nhà làm hiệu quả chính vì nó nhẹ nhàng.

Góc nhìn hôm nay: con số trong đời sống

Trẻ sống giữa rất nhiều con số: giá trên bảng ở chợ, số nhà, số trên đồng hồ, cân điện tử ở quầy rau. Phụ huynh có thể để con cầm ví khi đi chợ, để con đong gạo, để con xem giờ xe buýt. Mỗi việc ấy là một bài toán sống. Khi con quen tự hỏi "bao nhiêu", "còn bao nhiêu", "bao lâu nữa", toán có lời văn trên lớp sẽ trở thành chuyện quen thuộc.

Bài tự luyện nhà làm

Bài 1. Mẹ mua 3 kg cam, mỗi ki-lô-gam giá 25.000 đồng. Mẹ đưa cô bán hàng 100.000 đồng. Hỏi cô trả lại mẹ bao nhiêu tiền?

Đáp số: 25.000 đồng (25.000 × 3 = 75.000 đồng; 100.000 − 75.000 = 25.000 đồng).

Bài 2. Cái bánh chưng được cắt thành 8 miếng bằng nhau. Cả nhà đã ăn 3 miếng. Hỏi còn lại mấy miếng?

Đáp số: 5 miếng (8 − 3 = 5).

Bài 3. Theo cách nấu của nhà Bống (3 lon gạo đổ 4 lon nước), nếu đổ 12 lon nước thì nấu được bao nhiêu lon gạo?

Đáp số: 9 lon gạo (12 : 4 = 3 lần; 3 × 3 = 9 lon).

Câu hỏi thường gặp

Làm sao tự ra đề toán cho con ở nhà?

Chọn một việc có số trong ngày như đi chợ, nấu cơm, đi đường; kể thành chuyện ngắn với người trong nhà; đặt một câu hỏi có đáp số kèm đơn vị; rồi để con kiểm lại bằng việc thật. Số trong đề nên tròn và vừa sức lớp con đang học.

Con lớp 1 thì ra đề kiểu gì?

Dùng số nhỏ trong phạm vi con đã học, đồ vật con cầm được: quả cam, cái bát, đôi đũa. Một bước tính là đủ, ví dụ "mua 3 quả cam, ăn 1 quả, còn mấy quả". Cho con đếm đồ vật thật để kiểm.

Có nên dùng giá tiền thật trong đề không?

Nên làm tròn cho dễ tính. Mục đích là luyện cách nghĩ và phép tính, không phải dạy giá cả. Với con lớn, có thể dùng giá gần thật để con có cảm giác về tiền, miễn là phép tính vừa sức.

Con không thích bị hỏi toán lúc đi chợ thì sao?

Đừng ép. Mỗi lần một câu là đủ, con không muốn thì thôi. Có thể đổi vai để con ra đề cho bố mẹ, hoặc chờ lúc con tự hỏi "bao nhiêu tiền" rồi mới cùng tính.

Mở app Suy Tính

Mương tưới lúa, trâu cày ruộng — tính trước ba nước

Mở app Suy Tính

Bài viết liên quan

Mở app Suy Tính

Mương tưới lúa, trâu cày ruộng — tính trước ba nước

Mở app Suy Tính Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store