Suy TínhWiki
Tìm
Công việc chung & tỉ lệ

Bài toán dự trữ lương thực: số gạo đủ ăn bao nhiêu ngày, cách giải

Đổi lượng gạo ra suất ăn: số người nhân số ngày. Có người đến hay đi giữa chừng thì tính số suất còn lại rồi chia cho số người mới. Số người và số ngày tỉ lệ nghịch.

Bài toán dự trữ lương thực: số gạo đủ ăn bao nhiêu ngày, cách giải

Bài toán dự trữ lương thực hỏi số gạo trong kho đủ cho bao nhiêu người ăn trong bao nhiêu ngày. Cách giải: đổi lượng gạo ra "suất ăn" (1 người ăn 1 ngày), lấy số người nhân số ngày; khi có người đến thêm hoặc đi bớt, tính số suất còn lại rồi chia cho số người mới. Số người và số ngày ăn tỉ lệ nghịch.

Suất ăn: đại lượng không đổi của bài toán

Đề dự trữ lương thực thường không cho biết kho có bao nhiêu tạ gạo. Nó chỉ nói "đủ cho 40 người ăn trong 15 ngày". Từ đó ta biết kho có 40 × 15 = 600 suất ăn, mỗi suất là phần một người ăn trong một ngày. Dù bao nhiêu người ăn, kho vẫn chỉ có 600 suất. Đây là bản sao của "ngày công" trong bài toán làm việc, chỉ khác là thay "làm" bằng "ăn".

Khi đề có cho khẩu phần (mỗi người mỗi ngày ăn 0,5 kg gạo), ta đổi suất ra ki-lô-gam: 600 suất × 0,5 kg = 300 kg gạo. Hai cách nhìn này luôn đổi qua lại được.

Đề choBước đầu tiên
Đủ cho a người ăn b ngàySố suất = a × b
Sau n ngày, có người đến hoặc điSuất còn lại = số người cũ × (b − n)
Hỏi còn đủ ăn mấy ngàySuất còn lại : số người mới
Hỏi phải bớt mấy người cho đủ k ngàySố người tối đa = số suất : k

Ví dụ 1: có người đến ngay từ đầu

Đề: Một công trường thuỷ lợi có 40 công nhân, số gạo trong kho đủ cho họ ăn 15 ngày. Ngay hôm đầu, có thêm 20 công nhân đến. Hỏi số gạo đó đủ cho tất cả ăn trong bao nhiêu ngày? (Khẩu phần mỗi người như nhau.)

Tóm tắt: 40 người: 15 ngày. 60 người: ? ngày.

Bài giải

Số gạo đó đủ cho 1 người ăn trong số ngày là: 15 × 40 = 600 (ngày)

Số công nhân sau khi có người đến là: 40 + 20 = 60 (người)

Số gạo đó đủ cho 60 người ăn trong: 600 : 60 = 10 (ngày)

Đáp số: 10 ngày.

Thử lại: 60 × 10 = 600 suất, bằng 40 × 15. Đông người hơn thì ăn hết nhanh hơn, hợp lý.

Ví dụ 2: có người đến giữa chừng

Đề: Một trại hè có 120 người, lương thực dự trữ đủ ăn trong 30 ngày. Sau 10 ngày, có thêm 40 người đến trại. Hỏi số lương thực còn lại đủ cho cả trại ăn thêm bao nhiêu ngày nữa?

Tóm tắt: 120 người: 30 ngày. Sau 10 ngày, thêm 40 người. Đủ ăn thêm: ? ngày.

Bài giải

Sau 10 ngày, số lương thực còn lại đủ cho 120 người ăn trong: 30 − 10 = 20 (ngày)

Số lương thực còn lại đủ cho 1 người ăn trong: 20 × 120 = 2.400 (ngày)

Số người của trại sau khi có người đến là: 120 + 40 = 160 (người)

Số lương thực còn lại đủ cho 160 người ăn trong: 2.400 : 160 = 15 (ngày)

Đáp số: 15 ngày.

Thử lại: 120 × 10 + 160 × 15 = 1.200 + 2.400 = 3.600 suất, bằng 120 × 30 = 3.600. Đúng. So với dự định, lương thực hết sớm hơn 20 − 15 = 5 ngày.

Ví dụ 3: có người rời đi giữa chừng

Đề: Một đoàn 80 người đi làm mùa ở cánh đồng xa, mang theo lương thực đủ ăn 24 ngày. Sau 6 ngày, 20 người trở về làng. Hỏi số lương thực còn lại đủ cho những người ở lại ăn bao nhiêu ngày nữa? Tổng cộng số lương thực mang theo được dùng trong bao nhiêu ngày?

Bài giải

Sau 6 ngày, số lương thực còn lại đủ cho 80 người ăn trong: 24 − 6 = 18 (ngày)

Số lương thực còn lại đủ cho 1 người ăn trong: 18 × 80 = 1.440 (ngày)

Số người ở lại là: 80 − 20 = 60 (người)

Số lương thực còn lại đủ cho 60 người ăn trong: 1.440 : 60 = 24 (ngày)

Tổng số ngày số lương thực được dùng là: 6 + 24 = 30 (ngày)

Đáp số: 24 ngày nữa; tổng cộng 30 ngày.

Thử lại: 80 × 6 + 60 × 24 = 480 + 1.440 = 1.920 = 80 × 24 suất. Đúng.

Ví dụ 4: phải bớt bao nhiêu người cho đủ ăn lâu hơn

Đề: Kho gạo của một bếp ăn tập thể đủ cho 45 người ăn trong 20 ngày. Nhưng bếp cần phục vụ được 25 ngày mà không nhập thêm gạo. Hỏi bếp phải giảm bớt bao nhiêu suất ăn mỗi ngày, tức bớt bao nhiêu người ăn?

Bài giải

Số gạo trong kho đủ cho 1 người ăn trong: 20 × 45 = 900 (ngày)

Để đủ ăn trong 25 ngày, số người ăn nhiều nhất là: 900 : 25 = 36 (người)

Số người phải bớt là: 45 − 36 = 9 (người)

Đáp số: 9 người.

Thử lại: 36 × 25 = 900 suất. Đúng bằng số suất trong kho.

Biến thể của bài này: giữ nguyên số người, giảm khẩu phần. Muốn kéo từ 20 ngày lên 25 ngày, mỗi người chỉ được ăn 20/25 = 4/5 khẩu phần cũ, tức giảm 1/5. Nếu khẩu phần cũ là 0,5 kg gạo một ngày thì khẩu phần mới là 0,4 kg.

Những chỗ hay nhầm

  • Quên trừ số ngày đã ăn. Lấy 120 × 30 chia cho 160 ra 22,5 ngày, sai vì 10 ngày đầu chỉ có 120 người ăn. Dấu hiệu nhận ra sai: đáp số lẻ trong khi đề cho số tròn.
  • Nhầm "ăn thêm mấy ngày" với "tổng cộng mấy ngày". Đọc lại câu hỏi trước khi ghi đáp số.
  • Coi là tỉ lệ thuận. Đông người hơn thì gạo hết nhanh hơn, số ngày ít đi. Nếu đáp số tăng khi thêm người, chắc chắn đã sai chiều.

Góc nhìn hôm nay: bài toán của người giữ kho

Bài toán dự trữ lương thực có từ rất lâu, vì đó là câu hỏi thật của mọi người giữ kho: kho thóc của làng sau mùa gặt, bếp ăn của một đoàn đi xa, phần ăn của một gia đình qua mùa giáp hạt. Ngày nay, bếp ăn trường bán trú hay bếp tập thể của công trường vẫn tính đúng kiểu này khi lên thực đơn và đặt hàng.

  • Cùng con tính xem túi gạo 10 kg ở nhà đủ cả nhà ăn bao nhiêu ngày, nếu mỗi ngày nấu khoảng 1 kg. Rồi hỏi: nếu ông bà lên chơi một tuần thì sao? Đó là một bài dự trữ lương thực thật.
  • Gợi ý con nói thành lời: "Kho có 600 suất. Người đông lên thì mỗi ngày ăn mất nhiều suất hơn, nên hết sớm hơn." Nói được câu đó thì con không nhầm chiều tỉ lệ.

Bài tự luyện

  1. Số gạo đủ cho 50 người ăn trong 12 ngày. Nếu có thêm 10 người ngay từ đầu thì đủ ăn trong mấy ngày? Đáp số: 10 ngày.
  2. Một đoàn 60 người có lương thực đủ ăn 20 ngày. Sau 5 ngày, 15 người rời đoàn. Số lương thực còn lại đủ cho những người ở lại ăn thêm mấy ngày? Đáp số: 20 ngày.
  3. Lương thực đủ cho 36 người ăn trong 15 ngày. Muốn số lương thực đó đủ ăn trong 18 ngày thì phải bớt mấy người? Đáp số: 6 người.

Câu hỏi thường gặp

Bài toán dự trữ lương thực giải thế nào?

Nhân số người với số ngày để ra số suất ăn trong kho. Nếu có thay đổi giữa chừng, tính số suất còn lại theo số người cũ, rồi chia cho số người mới để ra số ngày còn đủ ăn.

Thêm người thì số ngày ăn tăng hay giảm?

Giảm. Cùng một lượng lương thực, số người và số ngày ăn tỉ lệ nghịch: số người gấp lên bao nhiêu lần thì số ngày giảm đi bấy nhiêu lần, nếu khẩu phần mỗi người không đổi.

Bài toán dự trữ lương thực học ở lớp mấy?

Dạng bài này dùng rút về đơn vị và quan hệ tỉ lệ nghịch nên thường gặp ở cuối tiểu học, đặc biệt trong các bài nâng cao lớp 5. Ý tưởng tỉ lệ nghịch được học chính thức ở lớp 7.

Có người đến giữa chừng thì tính sao cho đúng?

Trước hết trừ số ngày đã ăn để biết số ngày còn lại theo dự định, nhân với số người cũ ra số suất còn lại. Sau đó chia cho số người sau khi có người đến.

Mở app Suy Tính

Mương tưới lúa, trâu cày ruộng — tính trước ba nước

Mở app Suy Tính

Bài viết liên quan

Mở app Suy Tính

Mương tưới lúa, trâu cày ruộng — tính trước ba nước

Mở app Suy Tính Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store