Suy TínhWiki
Tìm
Đếm, dãy số & cấu tạo số

Dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 4, 5, 9 trong bài toán tìm số

Xét dấu hiệu chữ số tận cùng (2, 5, 10, 4) trước, dấu hiệu tổng chữ số (3, 9) sau, liệt kê đủ đáp số. Ví dụ tìm chữ số còn thiếu, số nhỏ nhất chia hết cho 45.

Dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 4, 5, 9 trong bài toán tìm số

Dấu hiệu chia hết giúp tìm chữ số còn thiếu trong một số mà không phải thử từng phép chia. Số chia hết cho 2 có chữ số tận cùng chẵn; chia hết cho 5 tận cùng là 0 hoặc 5; chia hết cho 3 hoặc 9 khi tổng các chữ số chia hết cho 3 hoặc 9; chia hết cho 4 khi hai chữ số tận cùng tạo thành số chia hết cho 4. Bài toán tìm số luôn đi theo một thứ tự: xét dấu hiệu nhìn chữ số tận cùng trước, dấu hiệu tổng chữ số sau.

Bảng dấu hiệu chia hết cần nhớ

Chia hết choDấu hiệuVí dụ
2Chữ số tận cùng là 0, 2, 4, 6, 8374
5Chữ số tận cùng là 0 hoặc 51.235
10Chữ số tận cùng là 0480
3Tổng các chữ số chia hết cho 3471 (4 + 7 + 1 = 12)
9Tổng các chữ số chia hết cho 93.807 (3 + 8 + 0 + 7 = 18)
4Hai chữ số tận cùng tạo thành số chia hết cho 41.316 (16 chia hết cho 4)
6Chia hết cho cả 2 và 3354
15Chia hết cho cả 3 và 5705
45Chia hết cho cả 5 và 91.035

Ba dòng cuối dùng được vì 2 và 3, 3 và 5, 5 và 9 không có ước chung nào khác 1. Không áp dụng kiểu này cho 2 và 4: số 4 chia hết cho cả 2 và 4 nhưng không chia hết cho 8.

Vì sao dấu hiệu 3 và 9 lại xét tổng chữ số

Lấy số 471 làm ví dụ: 471 = 4 × 100 + 7 × 10 + 1. Mà 100 = 99 + 1 và 10 = 9 + 1. Vậy 471 = (4 × 99 + 7 × 9) + (4 + 7 + 1). Phần trong ngoặc thứ nhất luôn chia hết cho 9 (và cho 3), nên 471 chia hết cho 3 hay 9 hay không chỉ phụ thuộc vào tổng 4 + 7 + 1. Giải thích này giúp học sinh lớp lớn nhớ lâu, không cần học thuộc.

Dấu hiệu chia hết cho 2, 5, 10 thì dễ hơn: mọi số tròn chục đều chia hết cho 2, 5 và 10, nên chỉ còn chữ số hàng đơn vị quyết định.

Thứ tự giải bài tìm chữ số

  1. Xét các dấu hiệu "chữ số tận cùng" trước (2, 5, 10, 4): chúng khoá ngay chữ số hàng đơn vị, có khi chỉ còn một khả năng.
  2. Sau đó xét dấu hiệu "tổng chữ số" (3, 9): thay chữ số đã tìm vào, tính tổng, tìm chữ số còn lại.
  3. Liệt kê đủ mọi khả năng, không dừng ở đáp án đầu tiên. Nhiều bài có hai, ba đáp số.
  4. Kiểm tra điều kiện phụ: chữ số đầu khác 0, các chữ số khác nhau, số lớn nhất hay nhỏ nhất.

Ví dụ giải đầy đủ

Ví dụ 1: chia hết cho cả 2 và 5

Đề. Tìm chữ số x để số 47x chia hết cho cả 2 và 5.

Bài giải

Số chia hết cho 5 có chữ số tận cùng là 0 hoặc 5. Số chia hết cho 2 có chữ số tận cùng chẵn.

Chữ số vừa thuộc {0; 5} vừa chẵn chỉ có 0. Vậy x = 0.

Đáp số: x = 0, ta có số 470.

Thử lại: 470 : 2 = 235; 470 : 5 = 94.

Ví dụ 2: số trứng trong rổ

Đề. Số trứng trong một rổ là số có ba chữ số, chữ số hàng trăm là 1 và hàng đơn vị là 8, chữ số hàng chục bị nhoè. Biết số trứng chia đều được cho 9 gia đình. Hỏi rổ có bao nhiêu quả trứng?

Bài giải

Gọi chữ số hàng chục là a, số trứng có dạng 1a8. Số trứng chia hết cho 9 nên tổng các chữ số 1 + a + 8 = 9 + a phải chia hết cho 9.

Vì a là chữ số từ 0 đến 9, nên 9 + a là 9 hoặc 18. Suy ra a = 0 hoặc a = 9.

Đáp số: rổ có 108 quả hoặc 198 quả trứng.

Thử lại: 108 : 9 = 12; 198 : 9 = 22.

Đề không cho thêm điều kiện nên bài có hai đáp số. Ghi thiếu một đáp số là sai. Nếu đề nói thêm "mỗi gia đình được nhiều hơn 15 quả" thì chỉ còn 198.

Ví dụ 3: tìm hai chữ số

Đề. Tìm các chữ số a, b để số 3a5b chia hết cho cả 2, 5 và 9.

Bài giải

Số chia hết cho cả 2 và 5 thì có chữ số tận cùng là 0. Vậy b = 0, số có dạng 3a50.

Số 3a50 chia hết cho 9 nên tổng 3 + a + 5 + 0 = 8 + a chia hết cho 9.

Vì a từ 0 đến 9 nên 8 + a nằm trong khoảng từ 8 đến 17. Số chia hết cho 9 trong khoảng đó chỉ có 9. Suy ra a = 1.

Đáp số: a = 1, b = 0; số cần tìm là 3.150.

Thử lại: 3.150 : 2 = 1.575; 3.150 : 5 = 630; 3.150 : 9 = 350.

Ví dụ 4: số nhỏ nhất có điều kiện

Đề. Tìm số nhỏ nhất có bốn chữ số khác nhau và chia hết cho 45.

Bài giải

Số chia hết cho 45 khi chia hết cho cả 5 và 9.

Muốn số nhỏ nhất, chữ số hàng nghìn phải nhỏ nhất có thể là 1, hàng trăm nhỏ nhất là 0 (khác 1). Số có dạng 10cd.

Chia hết cho 5 nên d = 0 hoặc d = 5. Chữ số 0 đã dùng, các chữ số phải khác nhau, nên d = 5. Số có dạng 10c5.

Chia hết cho 9 nên 1 + 0 + c + 5 = 6 + c chia hết cho 9. Suy ra c = 3.

Đáp số: 1.035.

Thử lại: 1.035 : 45 = 23; bốn chữ số 1, 0, 3, 5 khác nhau. Không còn số nào dạng 10c5 nhỏ hơn mà thoả mãn, vì c = 3 là giá trị duy nhất.

Ví dụ 5: xếp trứng vào khay

Đề. Một người có số trứng trong khoảng từ 100 đến 130 quả. Nếu xếp mỗi khay 2 quả, 3 quả hay 5 quả thì đều vừa hết. Hỏi người đó có bao nhiêu quả trứng?

Bài giải

Số trứng chia hết cho 2 và 5 nên có tận cùng là 0. Trong khoảng từ 100 đến 130, các số tận cùng bằng 0 là 100, 110, 120, 130.

Số trứng còn chia hết cho 3 nên tổng các chữ số chia hết cho 3: 100 có tổng 1; 110 có tổng 2; 120 có tổng 3; 130 có tổng 4. Chỉ có 120 thoả mãn.

Đáp số: 120 quả trứng.

Thử lại: 120 : 2 = 60; 120 : 3 = 40; 120 : 5 = 24.

Lỗi hay gặp

  • Dùng dấu hiệu 3 cho số 4: lấy tổng chữ số để xét chia hết cho 4. Dấu hiệu 4 xét hai chữ số tận cùng.
  • Quên khả năng: chỉ ghi một đáp số trong khi có hai, ba đáp số.
  • Quên điều kiện chữ số đầu: đáp án dạng "0a5" không phải số có ba chữ số.
  • Nhầm "chia hết cho 3 và 9" với "chia hết cho 27": 18 chia hết cho 3 và 9 nhưng không chia hết cho 27.

Bài tự luyện

  1. Tìm chữ số a để số 5a2 chia hết cho 3. Đáp số: a = 2, 5 hoặc 8.
  2. Tìm số lớn nhất có ba chữ số chia hết cho cả 2, 3 và 5. Đáp số: 990.
  3. Tìm các chữ số a, b để số 7a4b chia hết cho 2, 3 và 5. Đáp số: b = 0; a = 1, 4 hoặc 7 (các số 7.140; 7.440; 7.740).
  4. Tìm các số có hai chữ số chia hết cho cả 4 và 9. Đáp số: 36 và 72.

Câu hỏi thường gặp

Dấu hiệu chia hết cho 3 và cho 9 là gì?

Một số chia hết cho 3 khi tổng các chữ số của nó chia hết cho 3, và chia hết cho 9 khi tổng các chữ số chia hết cho 9. Số chia hết cho 9 thì chắc chắn chia hết cho 3, nhưng điều ngược lại không đúng.

Số chia hết cho cả 2 và 5 có đặc điểm gì?

Số đó có chữ số tận cùng là 0, vì 0 là chữ số duy nhất vừa chẵn vừa thuộc nhóm tận cùng 0, 5. Nói cách khác, số đó chia hết cho 10.

Dấu hiệu chia hết cho 4 là gì?

Một số chia hết cho 4 khi số tạo bởi hai chữ số tận cùng của nó chia hết cho 4. Ví dụ 2.316 chia hết cho 4 vì 16 chia hết cho 4.

Tìm chữ số để số chia hết cho nhiều số thì làm thế nào?

Xét các dấu hiệu về chữ số tận cùng trước để tìm chữ số hàng đơn vị, sau đó xét dấu hiệu tổng chữ số cho chữ số còn lại. Cuối cùng liệt kê đủ đáp số và kiểm tra lại bằng phép chia.

Dấu hiệu chia hết học ở lớp mấy?

Dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 5, 9 thuộc phần số tự nhiên, gặp ở cuối tiểu học hoặc đầu THCS tuỳ chương trình và bộ sách. Các bài tìm chữ số nâng cao như trong bài này thường xuất hiện ở phần bồi dưỡng.

Mở app Suy Tính

Mương tưới lúa, trâu cày ruộng — tính trước ba nước

Mở app Suy Tính

Bài viết liên quan

Mở app Suy Tính

Mương tưới lúa, trâu cày ruộng — tính trước ba nước

Mở app Suy Tính Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store