Suy TínhWiki
Tìm
Đếm, dãy số & cấu tạo số

Đếm số trận đấu vòng tròn và loại trực tiếp: công thức

Vòng tròn một lượt n đội có n × (n – 1) : 2 trận, hai lượt gấp đôi; loại trực tiếp n đội có n – 1 trận vì mỗi trận loại một đội. Kèm bài tổng điểm và bắt tay.

Đếm số trận đấu vòng tròn và loại trực tiếp: công thức

Giải đấu vòng tròn một lượt có n đội thì có n × (n – 1) : 2 trận, vì mỗi cặp đội gặp nhau đúng một lần; đấu vòng tròn hai lượt (lượt đi, lượt về) thì gấp đôi, n × (n – 1) trận. Giải loại trực tiếp có n đội thì luôn có n – 1 trận, vì mỗi trận loại đúng một đội và cuối cùng chỉ còn một đội vô địch. Hai công thức này đủ để tính lịch thi đấu cho giải bóng đá thiếu nhi của xã hay một giải cờ ở nhà văn hoá.

Thể thức vòng tròn: đếm số cặp

Trong giải vòng tròn một lượt, mỗi đội gặp mọi đội còn lại một lần. Mỗi đội đá n – 1 trận. Nếu nhân n đội với n – 1 trận, mỗi trận bị đếm hai lần (trận A gặp B được tính một lần ở A, một lần ở B), nên chia 2.

Đây cũng là công thức đếm đoạn thẳng nối n điểm, đếm số cái bắt tay của n người, đếm số tấm ảnh chụp chung từng đôi. Nhận ra "chọn 2 trong n" là giải xong nửa bài.

Số độiVòng tròn một lượtVòng tròn hai lượtLoại trực tiếp
46123
615305
828567
1045909
1612024015
2019038019

Nhìn bảng sẽ thấy vì sao giải đông đội ít khi đấu vòng tròn trọn vẹn: 20 đội đá hai lượt mất 380 trận, mỗi đội đá 38 trận. Giải đấu thật thường chia bảng rồi đấu loại.

Thể thức loại trực tiếp: đếm đội bị loại

Mỗi trận loại trực tiếp có đúng một đội thua và bị loại. Giải kết thúc khi còn lại một đội. Vậy số đội bị loại là n – 1, và số trận cũng là n – 1.

Cách nghĩ này không cần vẽ sơ đồ nhánh đấu, cũng không cần quan tâm số đội có phải 2, 4, 8, 16, 32 hay không. Đây là một ví dụ đẹp của việc "đếm cái khác thay cho cái được hỏi": hỏi số trận, ta đếm số đội thua.

Ví dụ giải đầy đủ

Ví dụ 1: giải bóng đá thiếu nhi

Đề. Giải bóng đá thiếu nhi của xã có 8 đội, thi đấu vòng tròn một lượt. Hỏi ban tổ chức phải xếp lịch bao nhiêu trận?

Bài giải

Mỗi đội gặp 7 đội còn lại, nên mỗi đội đá 7 trận.

Nếu đếm theo từng đội thì được:

8 × 7 = 56 (lượt)

Mỗi trận có hai đội nên được đếm hai lần. Số trận là:

56 : 2 = 28 (trận)

Đáp số: 28 trận.

Thử lại bằng cộng dồn: đội 1 gặp 7 đội; đội 2 gặp thêm 6 đội mới; …; đội 7 gặp thêm 1 đội. 7 + 6 + 5 + 4 + 3 + 2 + 1 = 28.

Ví dụ 2: bài ngược, biết số trận tìm số đội

Đề. Một giải cờ tướng ở nhà văn hoá thi đấu vòng tròn một lượt, tổng cộng có 45 ván. Hỏi có bao nhiêu kỳ thủ tham gia?

Bài giải

Gọi số kỳ thủ là n. Số ván là n × (n – 1) : 2 = 45, nên n × (n – 1) = 90.

Tìm hai số tự nhiên liên tiếp có tích bằng 90: 9 × 10 = 90.

Vậy n = 10.

Đáp số: 10 kỳ thủ.

Thử lại: 10 × 9 : 2 = 45 ván.

Cách "tìm hai số liên tiếp có tích bằng…" là cách giải số học, hợp với tiểu học. Lên THCS, bài này trở thành một phương trình bậc hai.

Ví dụ 3: loại trực tiếp với số đội lẻ

Đề. Một giải cầu lông có 20 vận động viên thi đấu loại trực tiếp. Hỏi cần tổ chức bao nhiêu trận để tìm ra người vô địch? Vòng đầu tiên cần bao nhiêu trận để số người còn lại là 16?

Bài giải

Mỗi trận loại đúng một người. Để còn lại 1 nhà vô địch, cần loại số người là:

20 – 1 = 19 (người)

Vậy cần 19 trận.

Vòng đầu cần giảm từ 20 xuống 16 người, tức là loại:

20 – 16 = 4 (người)

Vòng đầu có 4 trận, gồm 4 × 2 = 8 người thi đấu; 12 người còn lại được vào thẳng vòng sau.

Đáp số: 19 trận; vòng đầu 4 trận.

Thử lại: vòng đầu 4 trận, sau đó 16 người đấu 8 + 4 + 2 + 1 = 15 trận. Tổng 4 + 15 = 19.

Ví dụ 4: chia bảng rồi đấu loại

Đề. Giải bóng chuyền của 16 thôn chia thành 4 bảng, mỗi bảng 4 đội đấu vòng tròn một lượt. Hai đội đứng đầu mỗi bảng vào tứ kết, đấu loại trực tiếp tới chung kết, có thêm một trận tranh hạng ba. Hỏi cả giải có bao nhiêu trận?

Bài giải

Mỗi bảng 4 đội đấu vòng tròn một lượt có số trận là:

4 × 3 : 2 = 6 (trận)

Vòng bảng có số trận là:

6 × 4 = 24 (trận)

Số đội vào tứ kết là: 2 × 4 = 8 (đội). Đấu loại trực tiếp 8 đội cần 8 – 1 = 7 trận (4 trận tứ kết, 2 trận bán kết, 1 trận chung kết).

Cả giải có số trận là:

24 + 7 + 1 = 32 (trận)

Đáp số: 32 trận.

Trận tranh hạng ba không loại thêm ai khỏi cuộc đua vô địch, nên nó nằm ngoài công thức n – 1. Đề có trận phụ như vậy thì phải cộng riêng.

Ví dụ 5: điểm số trong giải vòng tròn

Đề. Bảng đấu có 4 đội, đấu vòng tròn một lượt. Thắng được 3 điểm, hoà mỗi đội 1 điểm, thua 0 điểm. Kết thúc vòng bảng, tổng điểm của cả 4 đội là 16. Hỏi có bao nhiêu trận hoà?

Bài giải

Bảng 4 đội có 4 × 3 : 2 = 6 trận.

Trận có thắng thua mang về tổng cộng 3 điểm; trận hoà mang về 1 + 1 = 2 điểm.

Giả sử cả 6 trận đều có thắng thua thì tổng điểm là:

6 × 3 = 18 (điểm)

Thực tế ít hơn: 18 – 16 = 2 (điểm). Mỗi trận hoà làm tổng điểm ít đi 3 – 2 = 1 điểm.

Số trận hoà là:

2 : 1 = 2 (trận)

Đáp số: 2 trận hoà.

Thử lại: 4 trận có thắng thua cho 12 điểm, 2 trận hoà cho 4 điểm, tổng 16 điểm.

Từ bài này suy ra: tổng điểm bảng 4 đội luôn nằm trong khoảng từ 12 (cả 6 trận hoà) đến 18 (không trận nào hoà).

Bắt tay, chụp ảnh, gửi thiệp: cùng một bài

  • 10 người gặp nhau, mỗi người bắt tay mọi người khác một lần: 10 × 9 : 2 = 45 cái bắt tay.
  • 10 người, mỗi người gửi thiệp chúc Tết cho mọi người khác: 10 × 9 = 90 tấm thiệp. Không chia 2, vì A gửi B và B gửi A là hai tấm thiệp khác nhau, giống như đấu vòng tròn hai lượt.

Câu hỏi để phân biệt: "A với B" và "B với A" là một hay là hai? Một thì chia 2, hai thì không chia.

Bài tự luyện

  1. Giải bóng đá có 12 đội đấu vòng tròn hai lượt (lượt đi, lượt về). Có bao nhiêu trận? Đáp số: 132 trận.
  2. Giải cờ có 64 kỳ thủ đấu loại trực tiếp. Cần bao nhiêu ván để tìm ra nhà vô địch, và giải kéo dài mấy vòng? Đáp số: 63 ván; 6 vòng.
  3. Giải vòng tròn một lượt có tất cả 66 trận. Có bao nhiêu đội? Đáp số: 12 đội.
  4. Bảng 4 đội (thắng 3, hoà 1, thua 0) có tổng điểm 15. Có bao nhiêu trận hoà? Đáp số: 3 trận.

Câu hỏi thường gặp

Công thức tính số trận đấu vòng tròn một lượt?

Số trận bằng n × (n – 1) : 2, với n là số đội. Mỗi đội gặp n – 1 đội còn lại, và mỗi trận được đếm hai lần nên chia cho 2.

Đấu loại trực tiếp n đội có bao nhiêu trận?

Có n – 1 trận, không kể các trận phụ như tranh hạng ba. Mỗi trận loại đúng một đội, và phải loại n – 1 đội để còn lại nhà vô địch.

Vòng tròn hai lượt khác một lượt thế nào?

Ở vòng tròn hai lượt, mỗi cặp đội gặp nhau hai lần, lượt đi và lượt về, nên số trận gấp đôi: n × (n – 1). Mười đội đá hai lượt có 90 trận.

Biết số trận vòng tròn thì tìm số đội thế nào?

Nhân số trận với 2, rồi tìm hai số tự nhiên liên tiếp có tích bằng kết quả đó. Số lớn hơn là số đội; ví dụ 45 trận cho 90 = 9 × 10 nên có 10 đội.

Bài toán bắt tay có giống bài đếm trận đấu không?

Giống. Mỗi cái bắt tay là một cặp người, như mỗi trận vòng tròn một lượt là một cặp đội, nên dùng chung công thức n × (n – 1) : 2.

Mở app Suy Tính

Mương tưới lúa, trâu cày ruộng — tính trước ba nước

Mở app Suy Tính

Bài viết liên quan

Mở app Suy Tính

Mương tưới lúa, trâu cày ruộng — tính trước ba nước

Mở app Suy Tính Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store