Suy TínhWiki
Tìm
Tính tuổi, ngày tháng & thời gian

Tính khoảng thời gian qua nửa đêm: từ tối hôm trước đến sáng hôm sau

Tính thời gian qua nửa đêm bằng cách tách tại 24 giờ hoặc cộng 24 giờ vào giờ đến rồi trừ. Có ví dụ tàu đêm, ghe chở hàng, cách mượn 60 phút và đổi giờ chiều tối.

Tính khoảng thời gian qua nửa đêm: từ tối hôm trước đến sáng hôm sau

Tính khoảng thời gian qua nửa đêm có hai cách chắc ăn: tách làm hai khúc tại 24 giờ (từ giờ đi đến nửa đêm, cộng từ nửa đêm đến giờ đến), hoặc cộng thêm 24 giờ vào giờ đến rồi trừ như bình thường. Tàu rời ga lúc 19 giờ 30 phút, đến nơi lúc 5 giờ 15 phút sáng hôm sau thì đã chạy 4 giờ 30 phút + 5 giờ 15 phút = 9 giờ 45 phút.

Nắm chắc cách ghi giờ trước khi tính

Đồng hồ treo tường chia ngày làm hai vòng 12 giờ, còn lịch tàu, giờ thi, giờ hẹn công việc thường ghi theo 24 giờ. Bài toán khoảng thời gian hay sai ngay từ bước đọc giờ, nên cần đổi hết về cách ghi 24 giờ trước:

Cách nói hằng ngàyGhi theo 24 giờ
6 giờ sáng6 giờ
12 giờ trưa12 giờ
3 giờ chiều15 giờ
8 giờ tối20 giờ
11 giờ đêm23 giờ
12 giờ đêm (nửa đêm)24 giờ của ngày này, cũng là 0 giờ của ngày sau
1 giờ sáng1 giờ (ngày sau)

Quy tắc đổi: buổi chiều và tối thì cộng thêm 12 (3 giờ chiều → 15 giờ). Buổi sáng giữ nguyên. Thời điểm nửa đêm là ranh giới giữa hai ngày.

Một chi tiết nữa: 1 giờ = 60 phút, nên khi trừ phút không đủ thì "mượn" 1 giờ đổi ra 60 phút, không phải 100 phút. Cũng vì vậy, 2 giờ 35 phút không bằng 2,35 giờ — đổi qua lại giữa giờ – phút và số thập phân là một bài riêng của toán chuyển động.

Hai cách tính qua nửa đêm

Cách 1: Tách tại nửa đêm

Khoảng thời gian = (24 giờ − giờ bắt đầu) + giờ kết thúc. Cách này dễ hình dung: đi từ lúc xuất phát đến nửa đêm, rồi đi tiếp từ nửa đêm đến lúc tới nơi.

Cách 2: Cộng 24 giờ vào giờ kết thúc

Coi 5 giờ 15 phút sáng hôm sau là "29 giờ 15 phút" của hôm trước, rồi trừ cho giờ bắt đầu. Cách này gọn khi viết, và dùng được cả khi hành trình kéo dài nhiều ngày (cộng 48 giờ, 72 giờ…).

Học sinh nên học cả hai: dùng cách này để tính, cách kia để thử lại.

Các ví dụ giải mẫu

Ví dụ 1: Trong cùng một ngày, phải mượn phút

Đề. Bạn Nam đạp xe từ nhà lúc 7 giờ 45 phút, đến nhà bà ở xã bên lúc 10 giờ 20 phút. Hỏi Nam đi hết bao nhiêu thời gian (kể cả lúc nghỉ dọc đường)?

Bài giải

Vì 20 phút không trừ được 45 phút, ta đổi 10 giờ 20 phút thành 9 giờ 80 phút.

Thời gian Nam đi là:

9 giờ 80 phút − 7 giờ 45 phút = 2 giờ 35 phút

Đáp số: 2 giờ 35 phút.

Thử lại. 7 giờ 45 phút + 2 giờ 35 phút = 9 giờ 80 phút = 10 giờ 20 phút. Khớp.

Ví dụ 2: Qua nửa đêm

Đề. Một đoàn tàu rời ga lúc 19 giờ 30 phút và đến ga cuối lúc 5 giờ 15 phút sáng hôm sau. Hỏi tàu chạy hết bao nhiêu thời gian?

Bài giải

Từ 19 giờ 30 phút đến 24 giờ (nửa đêm) là:

24 giờ − 19 giờ 30 phút = 4 giờ 30 phút

Từ nửa đêm đến 5 giờ 15 phút sáng là 5 giờ 15 phút.

Thời gian tàu chạy là:

4 giờ 30 phút + 5 giờ 15 phút = 9 giờ 45 phút

Đáp số: 9 giờ 45 phút.

Thử lại bằng cách 2. 5 giờ 15 phút sáng hôm sau = 29 giờ 15 phút. 29 giờ 15 phút − 19 giờ 30 phút = 28 giờ 75 phút − 19 giờ 30 phút = 9 giờ 45 phút. Khớp.

Lỗi điển hình ở bài này là lấy 19 giờ 30 phút − 5 giờ 15 phút = 14 giờ 15 phút, tức tính ngược chiều thời gian. Một chuyến tàu đêm chạy 14 tiếng thì phải đến nơi vào giữa buổi sáng, không phải lúc 5 giờ. Câu hỏi "có hợp lý không?" bắt được lỗi này ngay.

Ví dụ 3: Biết giờ đi và thời gian, tìm giờ đến (qua hai đêm)

Đề. Giả sử một chuyến tàu Bắc – Nam khởi hành lúc 20 giờ 10 phút tối thứ Hai và chạy trong 33 giờ 40 phút. Hỏi tàu đến nơi lúc mấy giờ, vào thứ mấy?

Bài giải

Tàu đến nơi vào lúc (tính từ 0 giờ ngày thứ Hai):

20 giờ 10 phút + 33 giờ 40 phút = 53 giờ 50 phút

Ta có 53 giờ 50 phút = 48 giờ + 5 giờ 50 phút, mà 48 giờ là 2 ngày.

Vậy tàu đến lúc 5 giờ 50 phút, sau thứ Hai 2 ngày, tức thứ Tư.

Đáp số: 5 giờ 50 phút sáng thứ Tư.

Thử lại bằng cách tách. Từ 20 giờ 10 phút thứ Hai đến nửa đêm: 3 giờ 50 phút. Cả ngày thứ Ba: 24 giờ. Từ nửa đêm sang thứ Tư đến 5 giờ 50 phút: 5 giờ 50 phút. Cộng lại: 3 giờ 50 phút + 24 giờ + 5 giờ 50 phút = 32 giờ 100 phút = 33 giờ 40 phút. Khớp.

Ví dụ 4: Tính ngược giờ xuất phát

Đề. Chú Ba chở hàng bằng ghe từ chợ nổi về thành phố, đường đi mất 8 giờ 45 phút. Chú muốn đến nơi lúc 6 giờ 30 phút sáng để kịp phiên chợ. Hỏi chú phải xuất phát muộn nhất lúc mấy giờ?

Suy nghĩ. 6 giờ 30 phút nhỏ hơn 8 giờ 45 phút, nên giờ xuất phát phải ở tối hôm trước. Cộng 24 giờ vào giờ đến rồi trừ.

Bài giải

Coi 6 giờ 30 phút sáng là 30 giờ 30 phút tính từ đầu ngày hôm trước.

Giờ xuất phát là:

30 giờ 30 phút − 8 giờ 45 phút = 29 giờ 90 phút − 8 giờ 45 phút = 21 giờ 45 phút

Đáp số: 21 giờ 45 phút (9 giờ 45 phút tối) hôm trước.

Thử lại. Từ 21 giờ 45 phút đến nửa đêm: 2 giờ 15 phút. Cộng 6 giờ 30 phút: 8 giờ 45 phút. Khớp.

Lỗi hay gặp

  • Mượn 100 phút thay vì 60 phút. Do quen với phép trừ số thập phân. Viết rõ "đổi 1 giờ = 60 phút" trước khi mượn.
  • Trừ ngược giờ khi qua đêm. Lấy giờ lớn trừ giờ nhỏ theo thói quen, ra thời gian vô lý.
  • Quên đổi giờ chiều, tối. "Từ 9 giờ sáng đến 3 giờ chiều" mà tính 3 − 9. Phải đổi 3 giờ chiều thành 15 giờ: 15 − 9 = 6 giờ.
  • Đáp số thiếu ngày. Hỏi giờ đến của chuyến đi dài mà chỉ ghi "5 giờ 50 phút", không nói ngày nào. Khi khoảng thời gian vượt quá nửa đêm, đáp số cần ghi rõ "sáng hôm sau" hoặc thứ mấy.
  • Nhầm "thời điểm" với "khoảng thời gian". 9 giờ 45 phút có thể là lúc 9 giờ 45 sáng, hoặc là một quãng dài 9 tiếng 45 phút. Câu lời giải phải nói rõ đang tính cái nào.

Góc nhìn hôm nay: tập trên những tấm vé thật

Vé tàu, vé xe khách và lịch chạy tàu luôn ghi giờ theo 24 giờ và rất hay có chuyến qua đêm. Mỗi lần cả nhà đi xa, đưa con giữ vé và hỏi: "Mình sẽ ngồi trên tàu bao lâu? Đến nơi là sáng hay tối?" Thời gian ghi trên vé là thông tin chính thức của nhà ga, còn thời gian thực tế có thể trễ — chính khoảng chênh lệch đó lại là một bài toán nữa để con tính lúc xuống tàu.

Ở nhà, giờ ngủ của con là bài tập hằng ngày: "Tối qua con lên giường lúc 21 giờ 15, sáng nay dậy lúc 6 giờ 20, con ngủ bao lâu?" Bài toán gắn với chính con thì con nhớ cách tính lâu hơn.

Bài tự luyện

  1. Một chuyến xe khách đêm xuất phát lúc 22 giờ 15 phút, đến nơi lúc 6 giờ 40 phút sáng hôm sau. Xe đi hết bao nhiêu thời gian? Đáp số: 8 giờ 25 phút.
  2. Một chiếc ghe rời bến lúc 14 giờ 50 phút, đi hết 11 giờ 25 phút. Hỏi ghe đến nơi lúc mấy giờ? Đáp số: 2 giờ 15 phút sáng hôm sau.
  3. Bạn Mai đi ngủ lúc 21 giờ 40 phút và thức dậy lúc 6 giờ 10 phút sáng hôm sau. Mai ngủ bao lâu? Đáp số: 8 giờ 30 phút.

Câu hỏi thường gặp

Cách tính thời gian từ tối hôm trước đến sáng hôm sau?

Lấy 24 giờ trừ giờ bắt đầu để được thời gian đến nửa đêm, rồi cộng thêm giờ kết thúc buổi sáng. Hoặc cộng 24 giờ vào giờ kết thúc rồi trừ cho giờ bắt đầu; hai cách cho cùng kết quả.

12 giờ đêm là 0 giờ hay 24 giờ?

Cả hai cùng chỉ một thời điểm: 24 giờ của ngày hôm trước là 0 giờ của ngày hôm sau. Lịch tàu, vé xe thường ghi 0 giờ cho chuyến khởi hành lúc nửa đêm.

Khi trừ giờ phút mà phút không đủ thì làm sao?

Mượn 1 giờ ở phần giờ và đổi thành 60 phút cộng vào phần phút, rồi trừ như bình thường. Ví dụ 10 giờ 20 phút đổi thành 9 giờ 80 phút.

3 giờ chiều là mấy giờ theo cách ghi 24 giờ?

Là 15 giờ. Giờ buổi chiều và buổi tối thì cộng thêm 12 để đổi sang cách ghi 24 giờ; giờ buổi sáng giữ nguyên.

Làm sao kiểm tra đáp số bài khoảng thời gian?

Lấy giờ bắt đầu cộng với khoảng thời gian vừa tính, xem có ra đúng giờ kết thúc không. Sau đó tự hỏi con số có hợp lý không, chẳng hạn chuyến tàu đêm khó mà chạy 14 tiếng rồi đến nơi lúc 5 giờ sáng.

Mở app Suy Tính

Mương tưới lúa, trâu cày ruộng — tính trước ba nước

Mở app Suy Tính

Bài viết liên quan

Mở app Suy Tính

Mương tưới lúa, trâu cày ruộng — tính trước ba nước

Mở app Suy Tính Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store